السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث

1202

تعليقات نقض ( فارسى )

آنست « فبعث اللّه لهم ملكا و كتب عليهم القتال فلمّا كتب عليهم القتال تولّوا » بگريختند و بر جاى نبايستادند مگر اندكى و آن اندك آن بود كه آب نخوردند از آن جوى كه ذكرش بيايد چون آب نخوردند به آب عبر كردند و برابر دشمن شدند و قتال كردند و ظفر يافتند » . عالم فقيد حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى ( ره ) در ذيل عبارت « به آب عبر كردند » نوشته ( ج 2 چاپ اسلاميّه ص 289 ) : « يعنى از آب گذشتند » . ابو المحاسن جرجانى نيز در تفسير گازر نظير عبارت ابو الفتوح را ذكر كرده است و نگارنده در ذيل صفحه اين عبارت را نوشته ( ج 1 ؛ ص 312 ) : « در منتهى الارب گفته : و عبر النهر عبرا و عبورا - درگذشت از نهر و جوى » . نگارنده گويد : ظاهر آنست كه « عبره » در اين قبيل موارد بفتح عين و سكون باء است بر وزن فعله كه بناء مرّه است نه بكسر عين و سكون باء بر وزن فعله كه بناء نوع است چنان كه صاحب غياث اللغات گفته و گروهى نيز بتبع او در آثار خود به آن تصريح كرده‌اند ، و همچنين است قول كسانى كه « عبر » را در « عبر كردن » در موارد گذشته و نظاير آن بفتح عين و باء خوانده‌اند در صورتى كه صحيح در آن « عبر » بفتح عين و سكون باء است و اينان در اين باره افراط كرده حتّى مطلع قصيدهء نونيّهء خاقانى را نيز تحريف نموده و مصراع اوّل آن را كه « هان اى دل عبرت بين از ديده نظر كن هان » است از « ديده عبر كن » خوانده‌اند در صورتى كه معروف و مشهور و نسخ معتمده همان « نظر كن » است و دليل بر اين مدّعا ملاحظهء عبارات كتب لغت و تدبّر در كلمات لغويان است . جوهرى در صحاح گفته : « و عبرت النهر و غيره أعبره عبرا عن يعقوب ؛ و عبورا » و فيومى در مصباح گفته : « عبرت النهر و غيره أعبره عبرا من باب قتل ، و عبورا - قطعته الى الجانب الآخر » و فيروزابادى گفته : « و عبره عبرا و عبورا قطعه من عبره الى عبره » و در تاج العروس آن را چنين شرح كرده : « أى عبر النهر و الوادى و كذلك الطريق ، و قوله من عبره الى عبره اى من ذلك الجانب الى جانبه الآخر فانّ العبر بالكسر